HOME/صفحه اصلی

كنتاكت‌ لنزهاي ورزشي

اپتومتریست بهروز مالکی

در اكثر ورزش‌ها ديد اثر مستقيم روي عملكرد ورزشكار دارد و براي برنده شدن بايد بینایی در بهترين وضعيت قرار داشته باشد. موفقيت در ورزش نتيجه تصميم‌گيري دقيق بر مبناي اطلاعات بينايي است چرا كه 90-85 درصد ورودي حسي یک ورزشكار، اطلاعات بينايي مي‌باشد. لذا براي موفقيت در هر ورزشي لازم است كه بهترين عملكرد از چشم‌ها و سيستم بينايي اخذ شود. در مطالعه ای كه در سال 2003 در انگلستان توسط Geraint Griffiths و با حمایت CIBA Vision روي بازيكنان جام تنيس ويمبلدون و قهرمانان تيراندازي بریتانیا انجام شد معلوم گرديد فقط یک تاري مختصر ديد، باعث 62 درصد خطاي بيشتر در بازيكنان تنيس و 25 درصد بدتر شدن عملكرد در تيراندازان مي‌شود (منبع شماره 1) پس وضوح تصوير به اندازه توانايي ذهني بازيكنان در عملكرد آنها موثر است.

رسيدن به بهترين بينايي ممكن و به حداكثر رساندن عملكرد ورزشي از تجويز شماره چشم شروع مي‌شود. یک ورزشکار حتي اگر سالي يكي دوبار معاينه مي‌شود و ديدش كامل (10/10) است، مي‌تواند به كمك يك عينك يا کنتاکت لنز ورزشي در ميدان ورزش بهتر از رقبايش ببيند. اكثر ورزشكاران قبول دارند كه ديد در عملكرد ورزشي آنها موثر است ولي مطالعات انجام شده توسط Bausch & Lomb در بازي‌هاي المپيك زمستانی 1994 نشان میدهد 50% آنها (حتی در بین ورزشكاران حرفه‌اي ) هرگز معاينه چشم نشده‌اند! همچنین 19.59% این ورزشكاران عینکی بودند و 15.5 % آنها از کنتاکت لنز استفاده میکردند. (منبع شماره 2)

در هنگام مراجعه به متخصص بينايي ورزشي، يك ورزشكار بايد اطلاعات كاملي در مورد فعاليت ورزشي خود در اختيار پزشك قرار دهد و سپس پزشك طي يك معاينه كامل بررسي مي‌نمايد كه ورزشكار چگونه در محيط از ديد خود استفاده مي‌كند و با ديگر بازيكنان و اشياء تعامل برقرار مینماید. همچنین وي به كمك تست‌هاي مخصوصی عملكرد ورزشكار از لحاظ هماهنگي دست و چشم، تمركز، چالاكي و سرعت انتقال را مي‌سنجد و حتي ممكن است نياز به ارزيابي واكنش‌هاي ورزشكار در زمين بازي و يا مشاهده فيلم بازي‌هاي وي باشد.

براي بهبود مهارتهاي بينايي در هر رشته ورزشي خاصي اقدامات متفاوتي لازم است چرا كه نياز‌هاي بينايي هر رشته با رشته ديگر متفاوت است. مثلاً در گلف نياز به هماهنگي دست و چشم، زمان‌بندي دقيق و درك عمق وجود دارد. در فوتبال مهمترين چيز هماهنگي پا و چشم و حافظه بينايي براي ثبت مداوم موقعيت بازيكنان ديگر است. در بسكتبال ديد محيطي نقش مهمي دارد و در اسكي بايد حساسيت كانتراست (براي تشخيص كامل ته رنگ‌ها و سايه‌ها روي برف) بالا باشد.(منبع شماره 3)

براي بالا بردن توان بينايي بسته به نوع فعاليت ورزشي و شرايط ورزشكار از ابزارها و روش‌هاي مختلفي استفاده مي‌شود. در برخي موارد نياز به برنامه‌هاي تمريني خاصي است كه ممکن است چندين جلسه طول بکشد و در برخي موارد ديگر با تجويز عينك يا کنتاکت لنز مخصوص ورزش، كار در همان جلسه اول خاتمه مي‌يابد. در اين مقاله به بررسي کنتاکت لنزهاي مورد استفاده در فعاليت‌هاي ورزشي مي‌پردازيم .

مزایای استفاده از کنتاکت لنز در ورزش

در ورزش‌هاي تيمي و پر برخورد استفاده از عينك كاملاً غير ممكن است. در ورزش‌هاي با تحرك بدني بالا کنتاکت لنز انتخاب مناسبي است و براي ورزشكار آزادي عمل بيشتري به دنبال دارد. مزایای استفاده از کنتاکت لنز در فعالیتهای ورزشی نسبت به عینک را میتوان به شرح زیر برشمرد :

· راحتي بيشتر با کنتاکت لنز به دليل نبود وسيله مكانيكي زائد بر روي چشم

· ديد محيطي بهتر با کنتاکت لنز: اگرچه عينك‌هاي محافظ ورزشي داراي عدسي‌هاي بزرگ و انحنادار هستند ولي اين فقط در مورد عينك‌هاي بدون شماره صدق مي‌كند و عينك‌هاي شماره‌دار، داراي عدسي‌هاي كوچكتر و مسطح‌تر هستند كه ميدان ديد را محدود كرده و به دليل خطاهاي ذاتي عدسي‌های آنها، كيفيت ديد در محيط كمتر از مركز است.

· ميدان ديد گسترده‌تر با کنتاکت لنز: کنتاکت لنز به دليل نداشتن فريم و پوشش يكنواخت كل مردمك، ميدان بينايي وسيعتري نسبت به عينك فراهم مي‌آورد.

· ثبات بيشتر بينايي با کنتاکت لنز: عينك هنگام دويدن جلوي چشم بالا و پايين مي‌رود، همچنين ممكن است روي بيني سرخورده و پايين بيايد يا حتي از صورت بيافتد ولي کنتاکت لنز مستقيماً به قرنيه چسبيده و همراه چشم حركت مي‌كند و لذا در حركات و موقعيت‌هاي مختلف و در همه زواياي نگاه بهترين ديد ممكن را فراهم مي‌آورد.

· درك عمق بهتر با کنتاکت لنز: كنتاكت لنز قضاوت بازيكنان در مورد فاصله و سرعت اشياء و ساير بازيكنان را بهبود مي‌بخشد.

· بخار نگرفتن کنتاکت لنز: برخلاف عينك کنتاکت لنزها در محيط و دما و شرايط مختلف جوي همچون بارندگي و يا هنگام عرق كردن ورزشكار بخار نمي‌گيرند و شفاف‌ باقي ‌مي‌مانند. حتي در ورزش‌هاي آبي چون شنا ، غواصي ، موج‌سواري و واترپلو هم مي‌توان به شرط استفاده از يك عينك شنا يا ماسك غواصي محكم از کنتاکت لنز استفاده کرد . با کنتاکت لنز ملوانان و ماهيگيران ديگر لازم نيست نگران پاك كردن قطرات آب از روي عينك يا نگران افتادن و گم شدن عينكشان باشند.

· احتمال صدمات كمتر در کنتاکت لنز: عينك ممكن است در اثر ضربه بشكند و صدمات جدي به چشم يا صورت بازيكن وارد آورد. در ورزش‌هاي تيمي عينك ممكن است حتي براي ساير بازيكنان حادثه ساز شود.

· سازگاري بيشتر کنتاکت لنز با وسايل ايمني: در ورزش‌هايي كه بايد كلاه ايمني يا محافظ صورت استفاده شود، کنتاکت لنزها مانعي براي استفاده از اين وسايل محافظ و يا مزاحم راحتي ورزشكار در حين استفاده از آن‌ها نيستند.

معايب استفاده از کنتاکت لنزها در ورزش

· به دليل نوع فعاليت و محيط ورزش احتمال تجمع باكتري‌ها و ساير ميكروب‌ها روي لنز و عفونت چشم وجود دارد به ويژه اينكه گزارش شده است ورزشكاران در مقايسه با ساير مردم در نگهداري لنز و مراقبت از بهداشت آن خيلي كوشا نيستند. همچنين احتمال تماس آب شير با لنز و ايجاد عفونت آكانتاموبايي نيز وجود دارد.

· Dry Eye: اين مسئله بخصوص در ورزشكاراني كه در محيط هاي سرد ورزش مي‌كنند مثل اسكي بازان يا آنهايي كه براي تمركز بيشتر ، بايد چشمانشان اکثر مواقع باز باشد و تا حد امكان كمتر پلك بزنند (مثل دروازه بانان هاكي و بازيكنان راكت بال) باعث ناراحتي ورزشكار در استفاده از کنتاکت لنز مي‌گردد(منبع شماره 4). در اين موارد بايد از RGP به جاي لنز سافت استفاده كرد. همچنين مكمل‌هاي خوراكي مثل اسيد چرب امگا 3 موجود در روغن ماهي مي‌تواند كمک كننده باشد ولي بهترين كار استفاده از عينك است چرا كه با آن چشم كمتر در معرض باد است و اشك كمتر تبخير مي‌شود.

کنتاکت لنزهای مناسب براي فعالیتهای ورزشی

لزومي ندارد لنزهاي ورزشي فرد با لنزهاي دائمي او مشابه باشد. براي ورزش معمولاً لنزها را اندكي Steepتر تجويز مي‌كنند تا به خوبي به چشم بچسبد و احتمال جابجايي و بيرون افتادن آن كمتر باشد(منبع شماره 5). حتی در مواردی فرد میتواند در زندگی روزمره خود از عینک و برای فعالیت ورزشی از کنتاکت لنز استفاده نماید. لنزهاي نرم به دلايل زير براي ورزش مناسب‌تر از لنزهاي RGP هستند:

· RGPها سخت هستند و براي آداپته شدن با آن‌ها بايد به صورت تمام وقت استفاده شوند لذا براي استفاده پاره وقت ورزشي مناسب نيستند.

· RGPها كوچكتر از لنزهاي سافت هستند و احتمال بيرون افتادنشان از چشم وجود دارد. (البته اين موضوع با ورود RGPهاي با قطر بزرگ به بازار حل شده است).

· لنزهاي سافت قرنيه را کاملا مي‌پوشانند و مستقيماً به چشم مي‌چسبند لذا احتمال به دام افتادن گرد و خاك و ذرات ديگر در پشت آنها (بين لنز و قرنيه) كمتر است.

لنزهاي نرم داراي عبور اكسيژن بالا مثل سیلیکون هایدروژلها براي مقاصد ورزشي مناسب‌ترند چرا كه در هنگام فعاليت اكسيژن كافي به قرنيه مي‌رسانند. بهترين نوع لنز براي فعاليت‌هاي ورزشي لنزهاي يك روزه Disposable میباشند (مثل 1 Day Acuvue Moist يا Vistakon 1 Day) اين لنزها:

· بهداشتي‌ترين نوع لنز نرم هستند زيرا از آنجایی که قبلاً استفاده نشده‌اند همواره هنگام گذاشتن در چشم استريل هستند.

· پس از استفاده دور انداخته مي‌شوند و نياز به تميز كردن و نگهداري ندارند.

· ضخامت‌شان كم است كه سبب راحتي بيشتر هنگام استفاده و اكسيژنرساني بهتر به قرنيه مي‌گردند.

· به دليل استفاده كوتاه مدت امكان رسوب چربي و پروتئين و ساير مواد روي لنز كه باعث تحريك چشم‌ها و كاهش ديد مي‌شوند وجود ندارد.

کدام لنز برای کدام ورزش ؟

دو میدانی و دویدن : در هنگام دویدن به دلیل اینکه چشم و لنز در معرض جریان مستقیم هوا قرار دارد تبخیر اشک افزایش می یابد و این مسئله در استفاده کنندگان از لنز باعث عوارضی چون قرمزی و سوزش و تحریک چشم پس از تمرین می گردد.

لنزهای دارای آب بالا در راحت تر است و مدت زمان بیشتری می توان آنها را استفاده نمود ولی احتمال خشک شدنشان بیشتر از لنزهای کم آب است زیرا لنز کم آب کمتر دهیدراته می شود. همچنین لنزهای ضخیم تر دارای محتوی آب ثابت تر و دهیدراتاسیون کمتر هستند. لذا بهترین کنتاکت لنز برای دویدن یک جفت لنز ضخیم و کم آب می باشد و بهتراست به همراه یک عینک آفتابی خوب استفاده شود تا از خشک شدن لنز در معرض جریان هوا جلوگیری شود.(منبع شماره 6)

اسکی : بیشترین مشکل در هنگام اسکی کردن اشعه UV میباشد . اشعه UV در روزهای ابری و آفتابی ، در زمستان و تابستان ، در گرما و سرما همواره وجود دارد. 85% اشعه UV تابیده شده به برف، آب و شن از روی آنها منعکس می شود و خطر ایجاد بیماریهایی چون کاتاراکت ، تومورهای چشمی و فوتوکراتیت یا برف کوری را در پی دارد. امروزه برخی کنتاکت لنز ها دارای خاصیت جذب اشعه UV هستند مثل Precision UV و Vistakon 1 day . این لنزها برخلاف عینک که هنگام استفاده از آن اشعه UV کماکان از گوشه و کنار عینک وارد چشم می شود، کاملا مانع از رسیدن اشعه UV به قرنیه و شبکیه چشم می شوند ولی سایر قسمتهای چشم و پوست پلک هنوز در معرض اشعهUV هستند و لذا با وجود استفاده از این کنتاکت لنز ها هنوز باید از یک عینک اسکی محافظ در مقابل اشعه UV و کلاه لبه دار برای پوشش قسمت بالای عینک استفاده نمود.(منبع شماره 7)

شنا، غواصی و ورزشهای آبی : شرایط خاص هر ورزش ،تجربه قبلی ورزشکار با کنتاکت لنز و طول زمان انجام ورزش در انتخاب نوع کنتاکت لنز دارای اهمیت است. در ورزشهای آبی برای جلوگیری از تماس لنز با آب استخر یا دریا باید از عینک شنا یا ماسک غواصی با آب بندی مناسب استفاده نمود. در صورت تماس لنز با آب ممکن است برخی مواد شیمیایی موجود در آب (مثل کلر ) جذب لنز شده و در آن باقی بماند که ابن مسئله هم باعث ایجاد ناراحتی برای ورزشکار هنگام استفاده از لنز شده و هم طول عمر لنز را کم می کند. لذا در ورزشهای آبی استفاده از کنتاکت لنز های پر آب و ضخیم توصیه نمی شود چون مواد شیمیایی را براحتی جذب کرده و نگه می دارند . در هنگام شنا استفاده از لنزهای سفت تر (کم آب تر) توصیه می شود .البته استفاده از آنها را باید محدود به زمان ورزش و دوره زمانی کوتاه مدت نمود.(منبع شماره 5)

لنزهای ورزشی مخصوص

SoClear : یک لنز RGP با قطر زیاد (15-13 میلی متر) و DK صد میباشد که توسط Bausch & Lomb و Art Optical طراحی و ساخته شده است. در این لنزها فشار بطور یکسان روی قرنیه و اسکلرا توزیع می گردد و راحتی و ثباتی مشابه لنزهای هیدروژل نرم و بینایی خوبی مشابه لنز های RGP فراهم می آید. این لنزها دارای یک Base Curve می باشد که مشابه سایر RGP هاست و یک Peripheral Curve هم دارند که باید با قسمت کوچکی از Sclera در تماس باشد. این لنزها علاوه بر آنکه لنزهایی بسیار پایدار و مناسب برای ورزش حرفه ای هستند، در بیماران پیوند قرنیه و جراحی انکساری و در کراتوکونوس و Dry Eye نیز نتایج عالی در پی داشته اند.(منابع شماره 8 و 9)

لنزهای ارتوکراتولوژی : در سیستم Orthokeratology از RGP هایی با طرح های مخصوص استفاده می شود تا قرنیه را مجددا شکل داده و flat تر نماییم. این کار در هنگام خواب و در شب انجام می گیرد و فرد در ساعت بیداری علیرغم عدم استفاده از عینک یا لنز دید خوبی دارد. قبل از Orthokeratology باید رفرکشن و قرنیه فرد ارزیابی شود. امروزه با Orthokeratology میتوان نزدیک بینی خفیف تا متوسط (تا 4 – دیوپتر) و آستیگمات خفیف (تا 1.5 – دیوپتر) را تصحیح کرد.(منبع شماره 10)

مزایای Orthokeratology نسبت به استفاده عینک:

· عدم محدودیت میدان دید

· نداشتن خطر شکستن فریم در ضربه ها

مزایای Orthokeratology نسبت به کنتاکت لنزهای معمول :

· در هنگام تمرکز شدید که ورزشکار کمتر پلک می زند احتمال خشک شدن کنتاکت لنز و متعاقب آن ایجاد نوسان در دید وجود دارد.

· احتمال جابجایی لنز از مرکز یا بیرون افتادن لنز در ورزشهای پربرخورد و یا هنگامی که لنز خشک شده است و نیز احتمال چرخیدن لنز توریک در بعضی حرکات یا وضعیت های سر وجود دارد.

· بعضی ورزشکاران ممکن است حوصله مراعات مراحل برداشتن و گذاشتن لنز و تمیز کردن و مراقبت از آن را نداشته باشند.

· در فصلهای آلرژی زا، پولن های گیاهی و سایر مواد حساسیت زا ممکن است از طریق هوا به لنز بچسبند و ایجاد حساسیت در چشم بنمایند.

مزایای Orthokeratology نسبت به جراحی انکساری :

· Orthokeratology صد در صد قابل برگشت می باشد و نیازی نیست ورزشکار نگران اثرات سوء احتمالی جراحی انکساری که می تواند عملکرد ورزشی وی را در طول عمر تحت تاثیر قرار دهد باشد.

· در جراحی انکساری همچون هر عمل دیگر هیچ تضمینی برای موفقیت 100 درصد عمل وجود ندارد.

· در جراحی انکساری همچون هر عمل دیگر احتمال عوارض ناخواسته پس از عمل همچون خیرگی، دیدن هاله دور منابع نور ،خشکی پایدار چشمها ، کاهش VA و حساسیت کانتراست وجود دارد.

· برای عمل جراحی باید سن فرد بالای 18 سال باشد در حالیکه Orthokeratology را می توان در کودکان 8-7 ساله هم انجام داد.

سیستم Colorimeter: این سیستم توسط پروفسور Arnold Wilkins در Medical Research Council طراحی و بطور انحصاری توسطCVT تولید گردیده است. کالریمتر دستگاهی است که اپتومتریست به کمک آن با تغیر سه مولفه نور (یعنی Hue , Saturation ,Brightness) فیلتر رنگی مناسب برای فرد ورزشکار را از میان 100000 رنگ موجود می یابد. طول معاینه 30-20 دقیقه می باشد و پس از مشخص شدن رنگ مناسب، عدسیهای رنگی Cerium یا کنتاکت لنزهای نرم به رنگ مورد نظر تحویل فرد می گردد. با گذشت زمان احتمال تغییر رنگ مناسب برای فرد (بویژه در بچه ها) وجود دارد لذا معاینات دوره ای لازم است.(منبع شماره 11)

لنز های رنگی Nike Maxsight : این لنزهای نرم از جنس Polymacon بوده و محصول همکاری مشترکNike و شرکت Bausch & Lomb می باشند که در سال 2005 به تایید FDA رسیده اند . نحوه مصرف این لنزها ماهانه بوده و برای استفاده Daily Wear طراحی شده اند و استفاده از آنها فقط در هنگام ورزش توصیه می شود .(منبع شماره 12 و 13)

مطالعه ای که در سال 2009 در نشریه Optometry and Vision Science با عنوان Visual Performance with Sport-Tinted Contact Lenses in Natural Sunlight چاپ شده نشان می دهد که این لنزها در مقایسه با لنزهای معمولی (بدون ته رنگ) ، با افزایش کانتراست در نور شدید خورشید و بهبود تشخیص تارگتها در شرایط نوری متغیر ، سبب بهبود عملکرد کلی بینایی می گردند.(منبع شماره 14)

این لنزها در دو رنگ سبز - خاکستری و کهربایی و از شماره 4+ تا 9- تولید می شدند . هر دو این لنزها 95 درصد از UVA و UVB راجذب مینمایند. البته به تازگی تولید این لنزها متوقف شده ولی هنوز هم بعضی شرکتها مثل Adventures in Color Technology Inc. و Marietta Vision and Custom Color Contacts Inc. اقدام به رنگ کردن سفارشی کنتاکت لنز مینمایند.(منبع شماره 4)

· لنزهای رنگ سبز – خاکستری برای بازیهایی که در نور شدید انجام می گیرند و Glare مشکل اصلی آنهاست، مناسب هستند مثل گلف، دومیدانی، دوچرخه سواری، قایق رانی و موج سواری

· در مقابل لنزهای کهربایی رنگ برای ورزشهای که توپ در آنها با سرعت حرکت می کند و نیز در شرایط نوری متغیر، مناسب هستند مثل بیس بال، فوتبال و تنیس. علاوه بر ورزشکاران افرادی که دچار Glare در اثر مشکلات قرنیه هستند نیز می توانند از این رنگ استفاده نمایند.(منبع شماره 15)

منحنی جذب هرکدام از این لنزها در شکل زیر نشان داده شده است :(منبع شماره 12)

لنزهای رنگی Marietta Vision : این لنزها در شش رنگ بوده و از جنس متافیلکون هستند و انواع توریک هم دارند. مقدار آب این لنزها 55 % میباشد.(منبع شماره 16)

· لنزهای کهربایی : با حذف نور آبی سبب افزایش VA وCS می گردند و برای بهبود کانتراست روی زمینه چمن یا آسمان مناسبند. کاربرد آنها در ورزشهایی چون بیس بال، فوتبال، دوچرخه سواری، گلف، شکار ، اسکی، ورزشهای آبی و ماهیگیری (بویژه در آبهایی که در کف آنها علف و گیاه وجود دارد ) می باشد .

· لنزهای سبز – خاکستری : باعث افزایش متوسط کانتراست توام با حفظ بالانس رنگها و روشنایی (Brightness) آنها می شوند و برای گلف مناسب هستند.

· لنزهای آبی Bollie : باعث افزایش افزایش VA و CS در ورزشهای چون فوتبال و تنیس می گردند.

· لنزهای سبز : باعث افزایش متوسط کانتراست با حفظ بالانس رنگها می شوند و برای نور زیاد در محیط باز مناسبند.

· لنزهای زرد : سبب افزایش کانتراست در هوای ابری و مه آلود و نور کم می شوند . آنها با حذف نور آبی باعث واضح تر شدن تصایر می گردند و در ورزشهایی چون شکار، فوتبال و ورزشهای شبانه کاربرد دارند .

· لنزهای Sun Tac : سبب افزایش روشنایی کلی و حفظ 100% بالانس رنگها می گردند و برای ورزشهای فضای باز بویژه دویدن عالی هستند .

تشکر و قدردانی

لازم میدانم در اینجا از زحمات همکار خوبم جناب آقای فرشاد عسکریزاده - که در تهیه این مقاله از راهنمایی های سودمند ایشان بهره مند شدم - تقدیر و تشکر به عمل آورم .

منابع

1 - Research Shows Athletes Could Play Sports Better With Contact Lenses , CIBA VISION , http://www.us.cibavision.com/media_room/release_12152003.shtml
2 - Findings of the Bausch & Lomb Olympic Vision Centre, Lillehammer, Winter Olympics 1994 , http://www.easv.org/webupdater/upload/ContactEurope1994_web.pdf
3 - Sports Vision Tests and Therapies , Liz Segre , http://www.allaboutvision.com/sportsvision/treatment.htm
4 - Contact Lenses That Enhance Sports Performance , By Liz Segre and Gary Heiting OD , reviewed by Donald S. Teig OD , http://www.allaboutvision.com/sportsvision/sport-contact-
lenses.htm
5 - Contact lenses and sport , about-vision.com , http://www.about-vision.com/contact-lenses/lense-and-sport
6 - Running with contact lenses - choosing the right contact lenses , Gary M. Poteet MS OD , http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NHF/is_7_17/ai_86649684
7 - Athletes and Contact Lenses , ContactLenses.co.uk , http://www.contactlenses.co.uk/education/public/sports.htm
8 - SoClear Lens Technology Licensed to Art Optical , Art Optical Contact Lens, Inc. , http://www.artoptical.com/news_events/read/140
9 - Design Flexibility Improves Success for Complex Cornea , Patrick J. Caroline FAAO & Mark P. André FAAO , Contact Lens Spectrum , http://www.clspectrum.com/article.aspx?
article=103712
10 - Orthokeratology for Athletes , by Gary Heiting OD , reviewed by Donald S. Teig OD and Burt Dubow OD , http://www.allaboutvision.com/sportsvision/orthokeratology-athletes.htm
11 - Colorimeter , Perry Optometrists , http://www.perryopticians.co.uk/colorimeter.html
12 - Nike MAXSIGHT™ contact lenses , Perret Opticians ,http://www.perret-optic.ch/Lentille_de_contact/vc-souples/Nike_maxsight/Nike-maxsight_gb.htm
13 - Nike MaxSight , Vision Salon Eye Care Associates , http://www.visionsalon.com/nikemaxsight.stm
14 - Optometry and Vision Science , May 2009 - Volume 86 - Issue 5 - pp 509-516 - Visual Performance with Sport-Tinted Contact Lenses in Natural Sunlight - Erickson, Graham B.; Horn,
Fraser C.; Barney, Tyler; Pexton, Brett; Baird, Richard Y.
15 - A Different Application for a Sport Tint Contact Lens , Chandrasekaran Deepa OD MS FAAO , Contact Lens Spectrum , http://www.clspectrum.com/article.aspx?article=100418
16 - Sport Tints , Marietta Vision Specialty Contact Lenses , http://www.mariettacontactlens.com/Sport%20Tint.cfm